225



Achtergrondinformatie naar aanleiding van het ongeval bij zwembad Reeshof in Tilburg

11-11-2011
Dinsdag 1 november heeft in zwembad Reeshof in Tilburg een tragisch incident plaatsgevonden. Een geluidsbox is gevallen en heeft een moeder en haar baby geraakt met fatale afloop voor het kindje. De zwembranche is geschokt door dit incident en betreurt het ongeval ten zeerste. Het incident roept vele vragen op over hoe dit heeft kunnen gebeuren en hoe dit kan worden voorkomen. Inmiddels heeft de gemeente Tilburg een onderzoek ingesteld naar de oorzaak. Pas wanneer de definitieve resultaten van dit onderzoek bekend worden, is er duidelijkheid te geven over de exacte oorzaak. Naar aanleiding van het incident in Tilburg is er veel discussie binnen de zwembranche, landelijke overheid, provincies en gemeenten over ophangconstructies en bevestigingsmaterialen in overdekte zwembaden. Daarnaast zijn er ook vragen over hoe de verantwoordelijkheden liggen binnen zwembaden en de gemeenten.

Aanleiding
Door een aantal incidenten in zwembaden, waarbij (delen van) plafonds in overdekte zwembaden zijn neergestort (in Zwitserland en in juni 2001 in Steenwijk), is de aandacht voor (ophang)constructies en bevestigingsmaterialen in overdekte zwembaden sterk toegenomen. De oorzaak van deze ongevallen bleek te liggen in de corrosie van RVS-plafondhangers. Deze corrosie wordt veroorzaakt door de combinatie van hoge luchtvochtigheid, chloordampen en de hoge temperaturen in overdekte zwembaden. In het verleden werd ervan uitgegaan dat RVS hiertegen bestand zou zijn, waardoor RVS op grote schaal in zwembaden is toegepast. Door de incidenten en nader onderzoek blijkt RVS echter hiertegen niet bestand te zijn. De corrosie is soms niet zichtbaar, waardoor constructies `ineens’ kunnen bezwijken. In een Inspectiesignaal van het (toenmalige) ministerie van VROM* staat letterlijk: “Standaard RVS-legeringen zijn volstrekt ongeschikt voor gebruik in dragende constructies boven het bassin in overdekte zwembaden”.

Informatie
In 2002 heeft het ministerie van VROM* alle gemeenten per brief geïnformeerd over de risico’s van RVS-ophangsystemen. In 2004 heeft het ministerie van VROM*, in samenwerking met de zwembranche en diverse deskundigen uit onder andere de metaalindustrie, een ‘Praktijk richtlijn voor inspectie en onderhoud van (ophang)constructies, bevestigingsmiddelen en voorzieningen in overdekte zwembaden’ gepubliceerd. Deze richtlijn bevat een uitgebreide beschrijving van de problematiek en aanwijzingen voor inspectie en onderhoud. In 2008 heeft het ministerie van VROM* aanvullend het Inspectiesignaal over de risico’s van stalen (ophang)constructies en bevestigingsmiddelen in overdekte zwembaden gepubliceerd om daarmee het onderwerp nogmaals extra onder de aandacht te brengen bij gemeenten.

Verantwoordelijkheden rond zwembaden
Uit mediaberichtgeving blijkt dat er onduidelijkheid is over wie waarvoor verantwoordelijk is wat betreft zwembaden en wie waarop handhaaft. Daarom een uitleg: er wordt onderscheid gemaakt tussen veiligheid met betrekking tot de constructie (‘het zwembad als gebouw’) en de veiligheid met betrekking tot de inhoud van het gebouw (‘het zwembad als bak water’ en de voorzieningen er omheen, zoals glijbanen, kleedruimten etc).

Wat betreft de (ophang)constructies en bevestigingsmiddelen in overdekte zwembaden wordt in het Inspectiesignaal aangegeven dat het hier gaat om de constructieve veiligheid en dat de gebouweigenaar primair verantwoordelijk is voor de veiligheid. Er wordt verwezen naar de Woningwet/ Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), waarin is bepaald dat “de eigenaar van een bouwwerk…. Er zorg voor draagt dat als gevolg van de staat van dat bouwwerk, …. Geen gevaar voor de gezondheid of veiligheid ontstaat dan wel voortduurt”. De gemeente heeft de taak toe te zien op de naleving van de Woningwet/Wabo. Gelet op de beschreven risico’s en de vaak grote aantallen bezoekers in zwembaden adviseert de VROM-Inspectie dat gemeenten het toezicht op overdekte zwembaden opnemen in hun verplichte handhavingsbeleidsplan (bron: Inspectiesignaal Risico’s van stalen (ophang)constructies en bevestigingsmiddelen in overdekte zwembaden).

Daarnaast is de volgende wetgeving van toepassing op het zwembad:Hygiëne en veiligheid (Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden, handhavende instantie: de provincies)
Legionellapreventie (onder andere Waterleidingbesluit, handhavende instantie: VROM-Inspectie, Waterbedrijven en provincies)
Veiligheid speeltoestellen (Besluit attractie- en speeltoestellen, handhavende instantie: nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit (nVWA)
ARBO – regelgeving (handhavende instantie: Arbeidsinspectie)
Wet milieubeheer en bijbehorend Activiteitenbesluit (handhavende instantie: gemeenten)
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (handhavende instantie: gemeenten)

Wie is de eigenaar van het zwembad?
Nederland telt ongeveer 1.500 zwembaden. Hiervan zijn circa 600 zwembaden openbaar toegankelijk. De overige circa 900 zwembaden bevinden zich bij hotels, campings, sauna’s, revalidatiecentra, bungalowparken etc en zijn alleen toegankelijk voor de gasten van deze complexen – een uitzondering daar gelaten - en het zwembad in veelal in eigendom van de commerciële exploitant van dat soort complexen. Bij de meeste publiek toegankelijke zwembaden is de gemeente eigenaar van het gebouw en daarmee eindverantwoordelijk voor de veiligheid binnen het gebouw. Bij publiek toegankelijke zwembaden kan de exploitatievorm nogal eens verschillen. Sommige gemeenten kiezen ervoor zelf het zwembad te exploiteren. Andere gemeenten laten de exploitatie over aan een exploitatiemaatschappij (als Sportfondsen Nederland, Optisport, LACO etc). Ook wanneer de exploitatie is uitbesteed en de gemeente zelf niet is belast met de controle houdt de gemeente de eindverantwoordelijkheid voor de veiligheid binnen het gebouw.

Inspectie en onderhoud
In het Inspectiesignaal van het ministerie van VROM* is in 2008 duidelijk aangegeven hoe de gemeente dient om te gaan met de inspectie en het onderhoud van (ophang)constructies en bevestigingsmaterialen in overdekte zwembaden. De letterlijke tekst luidt:
Omdat corrosie van RVS-delen vrij onzichtbaar kan optreden, is regelmatige inspectie (tenminste jaarlijks) noodzakelijk. Dit geldt ook voor andere materialen zoals verzinkt staal (inspectietermijn 1 à 2 jaar). Zwembaden wordt geadviseerd een risicoanalyse uit te (laten) voeren. Uit deze analyse volgende de op te lossen knelpunten en aanwijzingen voor een goed beheer. Hierbij moet tenminste aan de volgende onderdelen aandacht worden besteed:Hangers van plafondsystemen
Hangende delen zoals luchtkanalen, leidingen, isolatierollen, lichtarmaturen, inclusief bevestigingsbouten
Hoofddraagconstructie (kolommen, liggers en windverbanden)
Draagsystemen voor (glazen) gevels en scheidingswanden

Bij de vervanging van stalen onderdelen in verband met corrosie zijn de twee meest gebruikelijke opties:Verzinkt staal. De grootste levensduur wordt bereikt door het aanbrengen van een voldoend grote laagdikte zink plus verf of poedercoating
Een voldoende resistent type RVS, zoals 1.4529. Dit heeft tevens als voordeel dat de inspectietermijn teruggebracht kan worden tot eens per 2 à 5 jaar.
Het verdient aanbeveling een gespecialiseerd inspectiebureau te belasten met (dit onderdeel van) de periodieke inspectie.

Keurmerk Veilig & Schoon van Stichting Zwembadkeur
Alle zwembaden in Nederland dienen te voldoen aan gestelde wet- en regelgeving. In 2002 is het Keurmerk Veilig & Schoon ontstaan. Dit is een niet-verplichte regeling met het wettelijk kader als ondergrens en daarboven op een aantal extra kwaliteitseisen. Met het Keurmerk Veilig & Schoon geeft de zwembranche gehoor aan wensen en eisen die klanten, eigenaren, zwembadmanagement en overheden stellen aan zwembaden. Het realiseren van structurele kwaliteitsverbetering op deze wijze onderscheidt zwembaden. Het Keurmerk Veilig & Schoon, uitgegeven door Stichting Zwembadkeur, leidt tot versterking van de belangrijke maatschappelijke functie van zwembaden en ook tot betere bedrijfsresultaten. De betrouwbaarheid van het keurmerk is gewaardeerd op 9,4 door ConsuWijzer, het informatieloket voor consumenten van de Nederlandse overheid.

Ruim 200 zwembaden zijn in het bezit van het Keurmerk Veilig & Schoon. Het Keurmerk Veilig & Schoon wordt afgegeven voor een periode van drie jaar als aan alle criteria wordt voldaan. Jaarlijks vindt een audit plaats. De audit is een steekproefvisitatie ter controle van waarborging van kwaliteit. Bij wijziging van de organisatie (verbouwing, verandering bestuurlijk regime en dergelijke) vindt herijking plaats. Zwembaden in het bezit van het keurmerk hebben meldingsplicht ten aanzien van dergelijke ontwikkelingen. Officiële keuring vindt plaats door de onafhankelijke en deskundige certificerende instellingen KIWA en LLOYD's. De stichting voorziet in een Commissie van Advies (voortgang Keurmerk en ontwikkeling certificaat) en in een Commissie van Beroep (bezwaarschriften en geschillen).

Ook zwembad Reeshof in Tilburg is in het bezit van het Keurmerk Veilig & Schoon. In februari 2011 vond de laatste controle plaats. Tijdens de controle is ook naar voren gekomen dat zwembad Reeshof in april 2011 de (ophang)constructies en bevestigingsmaterialen zou inspecteren. Tijdens de persconferentie van de burgemeester van Tilburg daags na het ongeval is aangegeven dat deze inspectie heeft plaatsgevonden en dat daaruit acties naar voren kwamen. De reden waarom deze acties niet zijn uitgevoerd, wordt waarschijnlijk duidelijk na het interne onderzoek van de gemeente Tilburg. Op het moment van controle (februari 2011) voldeed zwembad Reeshof aan de criteria van het Keurmerk Veilig & Schoon. Mocht blijken dat de resultaten van het onderzoek van de gemeente Tilburg aanleiding geven om de procedures van het Keurmerk Veilig & Schoon te herzien dan Stichting Zwembadkeur daaraan zeker gevolg gegeven.

Informatie
Nationaal Platform Zwembaden | NRZ, www.npz-nrz.nl
Het Nationaal Platform Zwembaden | NRZ is het kennisinstituut voor de zwembranche in Nederland. De kernactiviteiten bestaan onder andere uit de uitgifte van de Nationale Zwemdiploma's, het bevorderen van zwembadbezoek, het initiëren, ontwikkelen en coördineren van regulier en cursorisch onderwijs en het ontwikkelen, verzamelen en verspreiden van kennis op het gebied van exploitatie. Daarnaast verzorgt het Nationaal Platform Zwembaden | NRZ het beheer van het Keurmerk Veilig & Schoon in opdracht van Stichting Zwembadkeur. Het kennisinstituut Nationaal Platform Zwembaden | NRZ wordt bestuurd door de brancheorganisaties Vereniging Sport en Gemeenten en RECRON (Vereniging van Recreatieondernemers Nederland) samen met de KNZB (Koninklijke Nederlandse Zwembond).

Stichting Zwembadkeur (Keurmerk Veilig & Schoon), www.zwembadkeur.nl
Het Keurmerk Veilig & Schoon wordt beheerd door Stichting Zwembadkeur®, geïnitieerd door de brancheorganisaties Vereniging Sport en Gemeenten, RECRON en WVBZ onder onafhankelijk voorzitterschap. Officiële keuring vindt plaats door de onafhankelijke en deskundige certificerende instellingen KIWA en LLOYD's.

Link
Inspectiesignaal Risico’s van stalen (ophang)constructies en bevestigingsmiddelen in overdekte zwembaden, ministerie van VROM*

Disclaimer
Dit is een informerende tekst, waaraan geen rechten kunnen worden ontleend.

Overig
Bron: Inspectiesignaal Risico’s van stalen (ophang)constructies en bevestigingsmiddelen in overdekte zwembaden, ministerie van VROM*

*) Sinds het aantreden van het huidige kabinet is de naam van het ministerie van VROM veranderd in ministerie van Infrastructuur en Milieu

‹‹ Terug naar het overzicht